×

Wyszukaj w serwisie

loader
13 °C

Cmentarz żydowski w Białej

Pierwszy cmentarz mieścił się na Przedmieściu Nyskim, w pobliżu pierwszej osady Żydów; ale gdzie dokładnie, tego nie wiadomo. Wiadomo natomiast, że był on użytkowany jeszcze długo po tym, jak Żydzi zamieszkali w obrębie murów miejskich. Dokładna data założenia cmentarza na wzgórzu Kopiec - a więc w miejscu, gdzie istnieje on do dziś - nie jest znana. Najstarsza odnaleziona macewa datowana jest na 1640 r., choć sam cmentarz musi być zdecydowanie starszy. Już pod koniec XVII w. zabrakło miejsc pochówku na wyznaczonej parceli, dlatego gminie żydowskiej bez problemu sprzedano kolejny kawałek gruntu. W 1744 r. cmentarz powiększono jeszcze raz do obecnych rozmiarów. Spoczywa tutaj ok. 3000 osób z Białej i okolic. Do cmentarza prowadziła murowana brama, której pozostałości stoją do dnia dzisiejszego. W bramę wmurowana jest tablica z następującą inskrypcją hebrajską: „Naokoło śmierć i zagłada. Masz mur z prawej i lewej. Czy zniesie to twoje serce? Świat to szalejące morze, pełne głębin, a czas to kruchy most rozpostarty nad nim. Szerokość mostu na łokieć człowieczeństwa. Zaiste człowiek jest rzeczą, o której mówi się: „Patrz, to coś nowego". W 1747 lub 1749 r. zbudowano dom przedpogrzebowy, grabarz mieszkał początkowo w małej dobudówce. Nowy dom dla grabarza zbudowano w 1826 r. Do dziś z domu pogrzebowego zachował się zarys fundamentów, natomiast z domu grabarza pozostałości fundamentów. Do czasów rozwiązania bialskiej wspólnoty o cmentarz troszczyło się bractwo „chewrah kadisza”, czyli Pobożne Bractwo. Jego zadaniem było, m.in., odnawianie nagrobków oraz wydawanie modlitewników.

Inwentaryzacją cmentarza oraz jego szczegółowym opisem zajął się w ubiegłym stuleciu prof. Jerzy Woronczak. Obecną sytuację cmentarza i dawnej bialskiej gminy żydowskiej najlepiej obrazują słowa dr. Israela Rabina z 1926 r., które nie straciły nic ze swej aktualności: „Pielęgnowane przez stulecia życie żydowskie uszło z tego miasta. Wspomnienia o nim przechowuje jedynie miejsce, które zgodnie z dawnym żydowskim wyobrażeniem religijnym zwane jest „beth ha` haim” - domem życia – lub „beth-`almin” - domem wieczności”.

 

 

Gmina Biała
ul. Rynek 10, 48-210 Biała
turystyka@biala.gmina.pl