×

Wyszukaj w serwisie

5 °C

Kościół w Białej

Jednym z obiektów, widocznym w Białej niemal z każdego miejsca, jest wieża kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia NMP. Pierwsza świątynia musiała zostać zbudowana ok. 1270r., bowiem wtedy nastąpiła relokacja miejscowości na prawie niemieckim, a miejscowości lokowane na tym prawie zawsze miały kościół i szkołę. Zatem - mimo istnienia już wówczas świątyni na obecnym Starym Mieście - musiała pojawić się świątynia w centrum dzisiejszego miasta – do dzisiaj jednak nie przetrwała. Kiedy w 1544r. miasto strawił ogień, jego łupem padł zapewne i kościół parafialny. Udało się go odbudować po sześciu latach w 1550r. Trzy lata wcześniej odlano duży dzwon kościelny; widnieje na nim data Anno Domini MDXLVII (czyli Roku Pańskiego 1547). Z tego samego okresu pochodzi dawna chrzcielnica, która obecnie znajduje się w przedsionku bocznego wejścia kościoła i od dłuższego już czasu (przynajmniej od stu lat) pełni funkcję kropielnicy. Na jej reliefach wyrzeźbiono wizerunki Ewangelistów. Utrzymana w stylu renesansowym, z charakterystycznym tynkiem wykonanym w technice sgraffito wieża kościoła została zbudowana nieco później. Umieszczono w niej późnogotycki granitowy portal. Podczas renowacji wieży w latach 2012-2013 w kuli znaleziono nienaruszoną (pomimo, iż była ona trafiona licznymi pociskami w efekcie wkroczenia do miasta Armii Czerwonej w dniu 18.03.1945r.) kapsułę czasu z licznymi dokumentami z 1853r., kiedy to dokonano ostatniego generalnego remontu wieży.

Najstarszą częścią kościoła jest prezbiterium, gdzie znajduje się ołtarz główny. Dobudowano do niej dwie nawy, z czasem także trzecią. Nawa główna i prawa nawa boczna (patrząc w stronę ołtarza) są utrzymane w stylu gotyckim, z charakterystycznymi sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Lewa nawa boczna jest znacznie niższa (do 1936r. pełniła funkcję zakrystii, nad nią znajdowała się oratorium dla właścicieli miasta). Wystrój kościoła stanowi siedem ołtarzy. Niezwykle ciekawy jest nietypowy ołtarz główny. Scena Wniebowzięcia Maryi, grupa Apostołów oraz Trójcy Świętej są bowiem niezależne od nastawy ołtarzowej z tabernakulum i umieszczone na ścianie prezbiterium za nią. Sama nastawa kiedyś także była wyższa, ale po remoncie pod koniec lat 30. XXw. obniżono jej wysokość. Pod nim znajduje się dwupoziomowa krypta, w której spoczywają zacni bialscy mieszczanie, m.in. właściciel Białej Georg Christoph von Proskau (niedostępna dla zwiedzających). Ołtarze boczne to: ołtarz Najświętszego Serca Pana Jezusa, ołtarz Ukoronowania Najświętszej Maryi Panny (przedstawia siedem radości Maryi, swego czasu został ufundowany przez bractwo maryjne – tzw. sodalicję mariańską), ołtarz św. Józefa z obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej w sukience ze srebrnej blachy, ozdobionej kamieniami szlachetnymi i półszlachetnymi, ołtarz św. Jana Nepomucena, ołtarz św. Teresy oraz ołtarz ze sceną ukrzyżowania.

Na szczególną uwagę zasługują dwa z nich. Pierwszy - szczególnie warty uwagi - to ołtarz św. Teresy, gdzie przedstawiona na obrazie panorama miasta Biała od strony zachodniej (tj. od strony Śmicza czy Nysy), z wyjątkiem drobnych szczegółów, praktycznie nie uległa zmianie. Drugi z nich to ołtarz w kaplicy św. Jana Nepomucena, która została dobudowana do kościoła. Na jej sklepieniu znajduje się fresk autorstwa Sebastiniego, który przedstawia moment przybycia świętego do nieba. Także na ścianach kaplicy znajdują się freski (częściowo zamalowane), jeden z nich przedstawia spowiedź królowej Zofii, przez którą - zgodnie z legendą - św. Jan Nepomucen miał ponieść śmierć, bowiem nie chciał zdradzić tajemnicy spowiedzi. Pod tą kaplicą znajduje się krypta, w której spoczywają bialscy proboszczowie z XVIIw. (niedostępna dla zwiedzających).

Ciekawostkę stanowi także kaplica- więzienie z figurą Chrystusa Frasobliwego z kutą kratą z 1.poł. XVIIw., ufundowaną przez bialskich rzemieślników. Na ścianie kaplicy znajduje się stelaż z herbami cechów, które istniały kiedyś w Białej. Ambona z rzeźbami czterech Ewangelistów jeszcze do II wojny światowej posiadała piękne zadaszenie i znajdowała się o jeden filar dalej od ołtarza głównego. Oprócz kaplicy św. Jana Nepomucena, freski (przedstawiające wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem i św. Józefa) znajdowały się także we wnękach nad witrażami w nawie głównej oraz w łukach między kolumnami podtrzymującymi sklepienie (tu: ornamenty roślinne i figury geometryczne); na chwilę obecną są zamalowane.

Na uwagę zasługują także trzy płyty nagrobne (największa i najpiękniejsza przedstawia Paula Raschitza Koslowskiego von Koslow, starosty bialskiego), kilka epitafiów w różnych miejscach wewnątrz i na zewnątrz kościoła oraz organy firmy Rieger. Na wieży, oprócz dzwonów, zachował się także oryginalny mechanizm zegara, który do dziś odmierza czas.

Przed kościołem parafialnym znajduje się stylizowana grota lurdzka, natomiast w ogrodzie farskim im. Zbigniewa Kortza można podziwiać ruiny tzw. Pestkapelli (szczątkowe pozostałości murów i grobów z mieszczącego się tu niegdyś cmentarza) w sąsiedztwie kapliczki Matki Bożej. Pestkapella została zbudowana jako votum wdzięczności po zarazie, jaka nawiedziła miasto w XVII w. Była poświęcona świętym Fabianowi i Sebastianowi, gdyż - zgodnie z legendą - zarazę miało przeżyć dwóch mieszczan, noszących te imiona. Niestety, dnia 17.03.1945r. została trafiona pociskiem z radzieckiego moździerza i całkowicie zniszczona wraz z wyposażeniem, które stanowił obraz świętych patronów i kartusz herbowy.

ściół w Białej znajduje się w najwyższym punkcie miasta, gdzie, zgodnie z legendą, w zamierzchłych czasach wznosił się zamek miejscowych rabusiów. Ile jest prawdy w legendzie, tego nie wiemy, natomiast pierwsza świątynia datowana jest na XIII w. Obecny kościół został odbudowany 6 lat po pożarze miasta w 1550 r. Kościół jest bardzo ciekawy, dość niesymetryczny, a w swoim stylu eklektyczny. Źródła podają, iż lewa nawa boczna wzniesiona jest w stylu romańskim, nawa główna i prawa nawa boczna w stylu gotyckim, wieża wraz ze swoim sgraffito w stylu renesansowym, zaś wystrój kościoła jest barokowy, co zapewne ma związek z ruchem kontrreformacyjnym. Wyjątek stanowi tu ołtarz św. Teresy z Liseux, który pochodzi z przełomu lat 30. i 40 XX w., kiedy to kościół ostatni raz przebudowywano za czasów proboszcza Maximilliana Sossny. Został on jednak utrzymany w stylu pozostałych ołtarzy. Obraz ołtarzowy przedstawia św. Teresę, która z Dzieciątkiem zrzuca różę na Białą. Mamy tu widok miasta od strony zachodniej, od Śmicza i Nysy. Porównując obraz ze współczesną panoramą miasta ze wspomnianej strony, zabudowa w niewielkim stopniu uległa zmianie.

Poza tym, w kościele znajduje się 6 ołtarzy, w tym ołtarz główny z 6 relikwiami, ołtarz boczny, przedstawiający 7 radości Maryi oraz ołtarz w kaplicy bocznej św. Jana Nepomucena. Jest to najpiękniejsza kaplica, cała pokryta freskami. W tym przypadku możemy być pewni, że freski są dziełem Sebastiniego (takiej pewności nie mamy, jeśli chodzi o freski w kościele w Łączniku). Przedstawiają one moment przybycia do nieba św. Jana Nepomucena, męczennika tajemnicy spowiedzi, gdzie otrzymuje wieniec świętości oraz palmę męczeństwa. Do ciekawszych obiektów w kościele należy także kaplica-więzienie z tyłu kościoła z figurą Chrystusa Frasobliwego. Kuta krata z 1609 r. jest darem bialskich rzemieślników. Na bocznej ścianie kaplicy znajduje się stelaż przedstawiający herby cechów rzemieślniczych, które istniały w Białej. Do ciekawostek kościoła należy także fakt, że pod kościołem znajdują się dwie krypty. Pod ołtarzem głównym w dwupoziomowej krypcie pochowani są zacni obywatele miasta, natomiast w krypcie pod kaplicą św. Jana Nepomucena bialscy proboszczowie. Z samym wezwaniem kościoła wiąże się jeszcze jedna ciekawostka. Miejscowi tłumacząc sobie, dlaczego tereny Białej zazwyczaj omijają różnego rodzaju kataklizmy naturalne, podają legendę, według której Maryi wziętej do nieba spadł na ziemię różaniec, który rozłożył się pomiędzy miejscowościami: Góra Św. Anny, Nysa i Zlaté Hory w Czechach. Biała, ze swoim kościołem pw. Wniebowzięcia NMP znajduje się w samym centrum trójkąta rozkładającego się pomiędzy wymienionymi miejscowościami, a więc ziemi będącej pod szczególną opieką.

 

Loga unijne

Strona została zmodernizowana w ramach projektu „Nasze pogranicze – doceniamy siebie i sąsiadów!” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz ze środków budżetu państwa. Przekraczamy granice

Herb Gminy Biała   Gmina Biała
ul. Rynek 10, 48-210 Biała
turystyka@biala.gmina.pl